MSITU WA AMAZON: MAPAFU YA DUNIA YALIYO HATARINI
Na Angelina Mbunda (UoI), Matukio Daima Media
Msitu wa Amazon unabaki kuwa msitu mkubwa zaidi wa mvua duniani, ukiwa hazina adhimu ya mazingira ya sayari yetu. Msitu huu unapatikana Amerika ya Kusini na kuenea katika mataifa tisa ambayo ni Brazil, Peru, Colombia, Bolivia, Ecuador, Venezuela, Guyana, Suriname na French Guiana.
Kwa ukubwa na umuhimu wake, Amazon si rasilimali ya nchi hizo pekee bali ni urithi wa dunia nzima.
Historia na Asili yake
Kwa mujibu wa tafiti za kisayansi, msitu wa Amazon ulianza kuundwa takribani miaka milioni 55 hadi 60 iliyopita, wakati dunia ilikuwa na hali ya hewa ya joto na unyevunyevu mwingi. Mvua za mara kwa mara zilichochea ukuaji wa mimea minene na kuunda mfumo mkubwa wa ikolojia unaoendelea kuwepo hadi leo.
Jina “Amazon” limetokana na Mto Amazon, mojawapo ya mito mirefu na yenye maji mengi zaidi duniani. Mto huo unapita katikati ya msitu na kuwa chanzo kikuu cha uhai kwa viumbe na mimea inayopatikana katika eneo hilo.
Umuhimu wa Msitu wa Amazon
Msitu wa Amazon una mchango mkubwa katika ustawi wa dunia kwa namna mbalimbali:
Mapafu ya Dunia:
Amazon husaidia kupunguza kiwango cha hewa ukaa (carbon dioxide) angani na kuchangia katika mzunguko wa hewa, hali inayoufanya kuitwa “mapafu ya dunia.”
Udhibiti wa Hali ya Hewa:
Msitu huu una nafasi muhimu katika kudhibiti hali ya hewa na mifumo ya mvua, si kwa Amerika ya Kusini pekee bali kwa dunia kwa ujumla.
Makazi ya Viumbe Hai:
Inakadiriwa kuwa zaidi ya asilimia 10 ya viumbe wote duniani wanapatikana katika msitu huu, wakiwemo wanyama, mimea, wadudu na spishi adimu zisizopatikana sehemu nyingine.
Chanzo cha Dawa:
Mimea mingi ya Amazon imekuwa chanzo cha dawa za asili na za kisasa zinazotumika kutibu magonjwa mbalimbali duniani.
Makazi ya Jamii za Asili:
Kwa maelfu ya miaka, makabila ya asili yameishi katika msitu huu yakitegemea rasilimali zake kwa chakula, makazi, dawa na kuhifadhi utamaduni wao.
Tishio la Uharibifu
Hata hivyo, msitu wa Amazon unakabiliwa na changamoto kubwa ya uharibifu unaotokana na shughuli za kibinadamu kama ukataji miti ovyo, kilimo kisicho endelevu na uchimbaji wa rasilimali.
Mabadiliko ya Tabianchi:
Ukataji miti huongeza kiwango cha hewa ukaa angani na kuchangia ongezeko la joto duniani.
Kupotea kwa Viumbe Hai:
Viumbe wengi wako hatarini kutoweka kutokana na kupoteza makazi yao ya asili.
Mafuriko na Ukame:
Kupungua kwa miti husababisha mvua zisizotabirika, hali inayoweza kuleta mafuriko au ukame.
Athari kwa Jamii za Asili:
Jamii zinazotegemea msitu huu hupoteza ardhi, chakula na sehemu ya utambulisho wao wa kitamaduni.
Kupungua kwa Rutuba ya Ardhi:
Bila miti, ardhi hupoteza rutuba kwa haraka na kuathiri shughuli za kilimo.
Wito wa Kuchukua Hatua
Ili kulinda msitu wa Amazon, hatua madhubuti zinapaswa kuchukuliwa ikiwa ni pamoja na:
Kudhibiti ukataji miti haramu kwa kusimamia sheria kikamilifu;
Kuhamasisha upandaji miti mbadala;
Kulinda haki za kisheria za jamii za asili;
Kutoa elimu kuhusu umuhimu wa uhifadhi wa mazingira;
.jpg)
Kuhamasisha matumizi endelevu ya rasilimali;
Kuimarisha ushirikiano wa kimataifa katika juhudi za uhifadhi.
Msitu wa Amazon ni nguzo muhimu ya uhai wa dunia Kulinda msitu huu si chaguo bali ni wajibu wa pamoja kwa ajili ya kizazi cha sasa na kijacho.